Hoe werkt online EMDR?

computerVideo
25 min.

Een cliënt online behandelen met EMDR: hoe gaat dat in zijn werk? In deze video leggen we dit uit aan de hand van een case. Met praktische handvatten zoals het instellen van het platform en wat te doen als de verbinding wegvalt.

Veelgestelde vragen (FAQ)

In principe behandelen we online dezelfde problematiek als in een behandelkamer. Online behandeling kan zowel met cliënten met enkelvoudig trauma als meervoudig trauma, met ‘reguliere’ PTSS en complexe PTSS.

Zorg wel dat je als therapeut vertrouwd bent met de problematiek die je behandelt. Bedenk dat wat je als therapeut in een reguliere behandelsetting niet zou behandelen, je ook niet online zou moeten doen.

Uiteraard moet rekening worden gehouden met complicerende symptomen die ofwel aanwezig zijn, dan wel snel kunnen ontstaan. Denk aan ernstige dissociatieve verschijnselen, ernstige psychotische klachten, acute suïcidaliteit, automutilatie, agressieproblemen. In dergelijke gevallen is het aan te bevelen om geen online EMDR te doen. 

Andere contra-indicaties voor online behandeling zijn taalbarrière, het niet overweg kunnen met digitale systemen en wanneer de cliënt niet in staat is om tijdens de therapiesessies een rustige plek op te zoeken zonder (meeluisterende) kinderen.

Ja, een aantal dingen zijn onmisbaar bij online EMDR en moet van tevoren geregeld worden, zoals:     

  • Een veilig (AVG proof) beeldbelprogramma. Zowel de therapeut als de patiënt moeten dat downloaden. Let op: Vaak is het programma pas veilig bij een betaald account.
  • Tip: test de tool samen met de cliënt uit en stel de snelheid van de visuele afleiding samen vast. Zorg er daarnaast voor dat de cliënt niet te ver weg van het scherm af zit.
  • Een laptop of desktop met camera en microfoon, zowel voor patiënt als behandelaar. Een laptop of desktop is belangrijk om de oogbewegingen zo breed als mogelijk te laten maken. Laat je patiënten niet op een tablet of smartphone voor online EMDR als je gebruik maakt van oogbewegingen. Wanneer je gebruik wilt maken van oogbewegingen, werkt het op een tablet of smartphone niet voldoende.
  • Een stabiele wifi- of vaste internetverbinding (ethernetkabel).
  • Een rustige omgeving. Let erop dat het geluid van de mobiele telefoon van jezelf en de patiënt uit staat.
  • Neutrale achtergrond. Liefst een lichte kleur.
  • Het standaard EMDR-protocol.
  • Bespreek vooraf met je cliënt wat jullie zouden doen wanneer dit onverhoopt toch gebeurt. Daarmee neem je spanning weg en schep je duidelijkheid.
  • Je zou bijvoorbeeld kunnen afspreken met de cliënt dat hij/zij met gekruiste armen voor de borst op de schouders blijft tappen (butterfly-hug).
  • Als het beeld wat hapert en de vingerbeweging/het balletje op het scherm niet altijd even vloeiend gaat, dan is dit geen belemmering: de cliënt moet op zo’n moment extra zijn/haar best doen om de visuele afleiding te volgen, wat leidt tot een extra belasting van het werkgeheugen en het effect van de EMDR juist kan bevorderen.
  • Lukt het niet meer om de verbinding te hervatten? Gebruik je creativiteit! Bel de cliënt op en laat hem/haar bijvoorbeeld tappen/spellen/rekensommetjes maken/ dansjes doen/YouTube EMDR audiovisual, etc.

Het kan voorkomen dat cliënten thuis geen behandeling willen volgen omdat ze in de thuissituatie liever niet aan de traumatische gebeurtenis terug willen denken. Ze houden hun thuissituatie liever ‘veilig’. In dit geval kan het leereffect versterkt worden wanneer EMDR therapie toch thuis wordt aangegaan: zelfs als ik er thuis aan denk, kan ik het aan.  

Er zijn aanwijzingen dat cliënten vanuit hun eigen vertrouwde omgeving meer onthullen over zichzelf en hun klachten (Suler, 2004). Dit wordt het ‘ online disinhibition effect’ genoemd.

  • Gebruik de butterfly hug, hierbij is het online goed zichtbaar wat de cliënt doet.
  • Gebruik auditieve werkgeheugenbelasting door klikjes te laten horen met de koptelefoon, maar mooier nog door de cliënt het zelf te laten doen door ‘tik-tak’ te laten zeggen (tik-tak-tik-tik-tak).
  • Gebruik muziek en laat de cliënt op het ritme tappen. Kies eventueel muziek met een link naar het trauma of naar emotie ter activatie. 
  • Binnen LMcare maken we gebruik van het EMDR platform waarbij allerlei werkgeheugentaken aangeboden kunnen worden zoals diverse onvoorspelbare vormen, kleuren en patronen van de EMDR bal, klikjes en de mogelijkheid om zelf achtergrond foto’s te uploaden. De klinische ervaring leert dat het tonen van neutrale foto’s die voor de cliënt trauma-gerelateerd zijn, gecombineerd met afleidende stimuli, zeer effectief is.

Online behandelen is een heel persoonlijke manier van communiceren. De cliënt heeft direct contact met de therapeut en de non-verbale communicatie is nog steeds aanwezig. Je ziet elkaar, hoort elkaars stem en kunt elkaars lichaamstaal zien. 

Ook via een beeldscherm lukt het goed om een emotionele connectie met de cliënt aan te gaan en hierdoor tot verdieping te komen. Spanning is online ook voelbaar. 

Je kunt uiteraard niet zien of iemand buiten het beeld met zijn benen wiebelt of in zijn handen knijpt. 

Ervaring leert dat middels de andere non-verbale uitingen de spanning voldoende zichtbaar is. Bovendien check je dit ook door steeds naar de SUD te vragen. 

Net zoals de spanning door het beeldscherm heen te voelen is, wordt vermijding online ook vaak opgemerkt. Door de cliënt de butterfly hug te laten doen kun je soms ook veiligheidsgedrag voorkomen. Sommige cliënten zijn bijvoorbeeld geneigd om bij seksueel trauma de handen beschermend voor het kruis te houden.

Wel wordt er bij online behandeling vanaf de start een groter beroep gedaan op de zelfstandigheid van de cliënten. Het is daarom van belang om aan het begin van de therapie expliciet naar de motivatie en bereidheid van de cliënt te vragen voor online traumabehandeling. Deze vragen zetten de toon dat een (online) traumagerichte behandeling actieve inzet vergt en dat de cliënt ook verantwoordelijkheid heeft in de kans van slagen.

In principe is dit online niet anders dan wanneer je cliënt dit in de behandelkamer doet. Moedig je cliënt aan om weer te kijken, verhoog de werkgeheugenbelasting of verander de vorm van werkgeheugenbelasting. Wel is het belangrijk om de cliënt hier expliciet op voor te bereiden en afspraken te maken wat de cliënt kan doen, of aan jou laat merken, als de spanning hoog oploopt.                                

Last but not least: Maak het leuk, lachen in de therapie mag

Bekijk ook