Interview cliënt en behandelaar over de therapeutisch relatie online

computerArtikel
7 min.

“Maar online kan je toch geen goede therapeutische relatie opbouwen met je cliënt?” In ons vorige artikel deelde GZ-psycholoog Marjolein van Wijk-Hebrink belangrijke elementen van een therapeutische relatie. In dit artikel interviewen we Jitte, een voormalig cliënt van LMcare, en GZ-psycholoog Natascha Strijbos. We gaan dieper in op hun persoonlijke en professionele ervaringen, die de mogelijkheden van digitale zorg belichten en aantonen dat echte verbinding geen grenzen kent, zelfs niet online. 

Naam cliënt: Jitte (werkelijke naam bekend bij behandelaar)
Leeftijd: 23

1. Eerdere behandelervaring

Ik heb eerdere psychologische behandeling gehad voor klachten rondom stemming, spanning, stress en de verwerking van een ingrijpende gebeurtenis. Deze behandeling was op locatie bij een psychologenpraktijk, de behandeling was dus face 2 face. Ik zag dezelfde behandelaar ongeveer 1 keer per twee weken voor zowel EMDR als ondersteundende gesprekken. Hier ben ik doorverwezen naar een online psychologiepraktijk om verder te werken aan deze klachten.

2. Verwachtingen therapie op locatie

Ik had op dat moment nooit eerder therapie gehad, dus alle verwachtingen die ik had waren gebaseerd op wat ik eerder in de media had gezien, of van verhalen van student-psychologen uit mijn vriendenkring. Ik zag voor me dat ik ergens in een kamer zou praten met een jonge, sociaal vaardig persoon. Iemand die me op mijn gemak zou stellen en een sfeer zou creëren waarin ik makkelijk kon praten over wat er speelde. Ik hoopte op een gelijkwaardige omgangsvorm waarbij ik wel het hoogste woord zou moeten voeren.

3. Ervaring therapie op locatie

De behandeling was niet verrassend: het leek op wat ik ervan verwachtte. Ik trof inderdaad een jonge vrouw in een professionele setting, waarmee ik een gelijkwaardige klik kreeg. Het voelde fijn om met haar te praten. Ze gaf me het gevoel me te begrijpen o.a. door haar gezichtsuitdrukkingen, en door mij actief te betrekken bij overwegingen omtrent de behandelmethode, de manier van aanpak en hoe ik met mijn problemen om zou kunnen gaan. De behandeling en de therapeutische relatie voelde wel wat afstandelijk, maar ik denk dat dat vooral werd ingegeven door de coronaperiode met de fysieke afstandsregels.

4. Verwachtingen Online behandeling

Ik had door corona al behoorlijk wat ervaring met online werken en meetings, hetgeen me meestal niet goed beviel. Zodoende had ik ook wat tegenzin voor de online therapievorm. Toch wilde ik het proberen: omdat de wachttijden dan een stuk korter waren, niet omdat de online therapievorm me nou aantrok. Ik maakte me juist wat zorgen over. Bijvoorbeeld hoe het zou zijn om dit soort, toch soms moeilijke gesprekken, in je eigen omgeving te voeren en geen fysieke afstand meer te hebben tussen de therapie en mijn veilige thuis. Daartegenover stond wel het voordeel van minder reistijd en de flexibiliteit om de sessie te volgen waar het voor mij uitkwam. Dit maakte het laagdrempeliger om de therapie te gaan volgen. Ten aanzien van de relatie met de therapeut was ik bang dat het afstandelijker zou voelen en je minder een band zou krijgen. Ik dacht dat ik het beeldscherm zou blijven voelen tijdens de gesprekken en daar bewust van zou blijven.

5. Ervaring Online Behandeling

Alle negatieve verwachtingen die ik had over online therapie, vielen enorm mee. Het duurde een sessie of twee, maar toen had ik eigenlijk niet meer door dat ik tegen een beeldscherm aan het praten was. Uiteindelijk ontstond er zelfs een betere connectie door het intensieve contact (2 x per week). Je kan een klik voelen en iemand goed leren kennen via een beeldscherm. De samenwerking verliep soepel en gemakkelijk, ook omdat het zoeken van extra contactmomenten laagdrempeliger was: je stuurt makkelijker een mailtje voor een korte update of vraag wanneer het contact sowieso al online plaatsvindt. Dat de gesprekken in mijn eigen omgeving plaatsvonden, was vaak prettig: Je zit in je eigen vertrouwde ruimte en je hebt wat eigen tijd en rust voor je de wereld weer in moet.

6. Grootste verschillen / overeenkomsten

Flexibiliteit in het volgen van de behandeling is groter, waardoor je minder ‘last’ hebt van de therapie in je dagelijkse planning. En dat terwijl de behandeling wel een stuk intensiever was in frequentie.
Ten opzichte van de therapeutische relatie geen echte verschillen met therapie op locatie, qua contact. Mijn ervaring is dat je in beide gevallen een band kan krijgen met de behandelaar en dat er een goede samenwerking tot stand kan komen.
EMDR was voor mij wat lastiger online in het kader van bijkomen na de sessie. Het was emotioneel intens waardoor ik er wat langer in kon blijven hangen in mijn eigen ruimte. Het nemen van wat fysieke afstand door bijvoorbeeld een wandeling te maken zou hier misschien in kunnen helpen.
Online voelt het laagdrempeliger om contact te zoeken tussen de sessies door en is het makkelijker om de behandelaar te betrekken bij de dingen die in het dagelijks leven gebeuren.

7. Stelling: “Online behandelen doet niks af aan de therapeutische relatie”

“Heel erg eens: Ik kan niet zeggen dat ik een nadeel heb ervaren van het online behandelen. Ik denk zelfs dat het het persoonlijker kan maken, want de therapeut zit ineens in je huis”.

“Ik kan niet zeggen dat ik een nadeel heb ervaren van het online behandelen. Ik denk zelfs dat het het persoonlijker kan maken, want de therapeut zit ineens in je huis”.

Naam behandelaar: Natascha Strijbos
Leeftijd: 38

1. Eerdere behandelervaring

In de Forensische zorg en persoonlijkheidsproblematiek. De behandeling vond plaats in een daarvoor aangewezen behandelkamer, waar je de cliënt doorgaans 1 x per week ontmoette om te werken aan behandeldoelen.

2. Verwachtingen therapie op locatie

Toen ik begon als psycholoog was therapie op locatie de enige denkbare manier van behandelen dus concrete verwachtingen heb ik destijds niet gehad. Terugkijkend kan ik wel zeggen dat mijn gedachtengoed was dat de behandelinhoud goed overkomt wanneer je contact met iemand hebt waarbij je beiden je in dezelfde ruimte bevindt, doordat je veel gebruik kunt maken van non-verbale uitdrukkingen die de behandeling kracht bijzetten. Daarnaast echter ook dat er een behoorlijke verantwoordelijkheid meekomt voor de behandelaar, dat iemand jou komt opzoeken op ‘kantoor’ om als het ware ‘beter gemaakt’ te worden.

3. Ervaring met therapie op locatie

Mijn ervaring is dat de kans op een geslaagde behandeling veel meer afhangt van de motivatie en mate van verantwoordelijkheidsgevoel van de cliënt. Een goede therapeutische relatie is hier absoluut essentieel in. Jezelf als behandelaar daarbij goed tot uitdrukking kunnen laten komen is dan ook belangrijk, bij therapie op locatie heb je daar ook zeker de mogelijkheid toe.

4. Verwachtingen Online behandeling

Mijn verwachting was dat deze vorm afstandelijker zou zijn en mogelijk niet zo goed over zou komen zoals dat met therapie op locatie lukt. Ik had verwacht dat je beperkt bent in je mogelijkheden om je behandeling kracht bij te zetten zoals bijvoorbeeld gebruik maken van de ruimte: bijvoorbeeld door het gebruik van een whiteboard en non-verbale communicatie.

5. Ervaring Online Behandeling

Mijn ervaring is dat online behandelingen zeker niet onderdoet aan therapie op locatie als het gaat om behaalde resultaten, en ook in het bijzonder de therapeutische relatie. Daarbij is mijn ervaring ook dat online behandelen zijn eigen voordelen kent ten opzichte van therapie op locatie. Bijvoorbeeld dat iemand vanuit zijn eigen omgeving aan de behandeling werkt. Om wat voorbeelden te noemen: ik denk dat dit het verantwoordelijkheidsgevoel van de cliënt meer aanspreekt (de cliënt moet het uiteindelijk ook in de eigen omgeving gaan toepassen), dat je meer relevante informatie krijgt over de cliënt die kan helpen de juiste behandeling op maat in te zetten en het gemak waarmee een afspraak doorgang vind (geen reistijd, ongunstige verkeer- of weersomstandigheden). Een stabiele internetverbinding is dan weer wel essentieel.

6. Grootste verschillen / overeenkomsten

De grootste overeenkomst is dat je op beide manieren prima in staat bent een goede therapeutische relatie tot stand te brengen. Naar mijn idee is het grootste verschil toch wel de drempel om de stap naar hulpverlening te zetten. Ik denk dat online deze stap beter te maken is waardoor er überhaupt een gelegenheid ontstaat om een therapeutische relatie op te bouwen.

7. Stelling: “Online behandelen doet niks af aan de therapeutische relatie”

Volledig mee eens, ik denk dat bovenstaand verhaal dit helemaal onderschrijft.

Bekijk ook